Bréf Rannveigar til biskups fyrir hönd sonar síns.

Þjóðskjalasafn Íslands. Biskupsskjalasafn C. VII. 3. a. Bessastaðaskóli.

Jónas Hallgrímsson var sonur hjónanna sr. Hallgríms Þorsteinssonar og Rannveigar Jónasdóttur. Jónas fæddist að Hrauni í Öxnadal 16. nóvember 1807. Jónas lést 37 ára gamall í Kaupmannahöfn 26. maí 1845.

Jónas er eitthvert ástsælasta skáld Íslendinga fyrr og síðar. Fæðingardagur Jónasar er tileinkaður íslenskri tungu og kallast dagur íslenskrar tungu.

Bessastaðaskóli (1805-1846) var eini framhaldsskóli landsins á sinni tíð. Þar voru jafnan milli 40 og 60 nemendur í tveimur bekkjum. Jónas stundaði þar nám árin 1823-1829. Hægt var að sækja um svokallaða ölmusu (námsstyrk) sem nam 40 ríkisdölum árlega. Samtals voru til úthlutunar 24 heilar ölmusur á ári.

Bréfið hér er umsókn móður Jónasar árið 1823 um ölmusu handa Jónasi. Sótt var um til biskups en frá fornu fari voru latínuskólar undir stjórn kirkjunnar. Biskup veitti Jónasi hálfa ölmusu. Efst á bréfinu er bókunarnúmer í bréfadagbók biskupsembættisins, þ.e. mál nr. 58, barst 15. júlí 1823. Neðst á bréfið er skráð að því var svarað 25. júlí 1823. Nr. 17 á spássíu merkir að þetta er umsókn númer 17.

 

Bréf Rannveigar er hér til einföldunar skrifað með nútímastafsetningu.

Háeðla og háæruverðugi herra biskup

Þar sem kóngleg náð hefur veitt gáfuðum, fátækum piltum gefins uppheldi eður ölmusu við latínuskólann á Bessastöðum til að framast til mennta og menningar föðurlandinu til nytsemdar, þá bið ég sem fátæk prestsekkja auðmjúkast yðar háæruverðugheit að sonur minn, Jónas Hallgrímsson 16 ára gamall, að annarra sögn (sem honum hafa kennt nokkuð) gætinn og gáfaður unglingur, mætti fyrir yðar manngæsku, samt fulltingi, verða inntekinn á heila eður hálfa ölmusu á Bessastöðum næstkomandi haust, þar efni mín leyfa mér ekki að geta haldið honum til lærdómsiðkana, en þykir ísjárvert að hann fátæktar vegna þurfi að hætta við svo búið, mætti ég dirfast til að biðja yðar háæruverðugheit um andsvar hvort ég kunni bænheyrð að verða eður ei.

Í stærstu undirgefni,

Steinstöðum, þann 2. júlí 1823           Rannveig Jónasdóttir 

Þetta efni er frá:
Þjóðskjalasafni Íslands