ForsÝ­a Lei­ari Um skjaladaginn Dagskrß Getraun Skjalas÷fnin Ve­urslˇ­ir
  • ═staka ß Tj÷rninni Ý ReykjavÝk.
    Ljˇsmynd ˙r Einkaskjalasafni Sveinbj÷rns Jˇnssonar nr. 277.
  • BSR: Mßlasafn borgarstjˇra.
  • ═staka ß Tj÷rninni. Askja nr. 685.

═staka var stundu­ ß ReykjavÝkurtj÷rn frß ■vÝ fyrir aldamˇtin 1900 og fram ß fjˇr­a ßratug 20. aldar. ┴ri­ 1894 var stofna­ hlutafÚlag undir nafninu ═sfÚlagi­ vi­ Faxaflˇa a­ tilstu­lan Tryggva Gunnarssonar, ■ßverandi bankastjˇra Landsbankans. Tilgangur fÚlagsins var „a­ safna Ýs og geyma hann til var­veizlu matvŠlum og beitu, verzla me­ hann og ■a­ sem hann var­veitir bŠ­i innanlands og utan, og sty­ja a­ vi­gangi betri vei­ia­fer­a vi­ ■Šr fisktegundir, er ßbatasamt er a­ geyma Ý Ýs.“ FÚlagi­ reisti Ý framhaldinu myndarlegt Ýsh˙s austast Ý HafnarstrŠtinu ß lˇ­ Ziemsenverslunarinnar og Ý framhaldinu hˇfst Ýstaka ß Tj÷rninni. Ůetta framtak marka­i tÝmamˇt Ý matarŠ­i ReykvÝkinga, ■vÝ eftirlei­is gßtu bŠjarb˙ar keypt sÚr kj÷t og fisk eftir hentugleikum frß hausti til vors.

═stakan gat ekki hafist fyrr en Tj÷rnin var or­in hestheld og nŠgur snjˇr til sta­ar fyrir hestasle­a sem nota­ir voru vi­ Ýsflutningana. Ůetta var erfi­isvinna Ý kulda og trekki en ■ˇ voru engin vandkvŠ­i a­ fß nŠgan mannskap til verksins. Hrafn Ingvar Gunnarsson, sagnfrŠ­ingur hefur lřsir ■essum verk■Štti ß eftirfarandi hßtt:

Ůegar ˙t ß Tj÷rnina kom afm÷rku­u karlarnir hŠfilega breitt svŠ­i ■ar sem Ýsinn var tŠrastur og bestur. SÝ­an voru jßrnkarlar munda­ir og og h÷ggvi­ gat ß hann svo koma mŠtti Ýss÷gunum a­. Hi­ afmarka­a svŠ­i var rist Ý lengjur og hver lengja h÷ggvin Ý allstˇra jaka. Vi­ ■essar tilfŠringar voru nota­ar langskeftar Ýsaxir og Ýshakar. Ůß var eftir a­ koma j÷kunum upp ß sk÷rina.Var ■etta hi­ kalsamasta verk og erfitt enda vont a­ nß haldi ß blautum Ýsnum. N˙ komu til ■ess ger­ar Ýsstangir a­ gˇ­um notum. Me­ ■eim voru jakarnir vegnir upp ß sk÷rina og ßfram ß sle­ana. Ůegar ■vÝ verki var loki­ gat heimfer­in hafist. Hestarnir silu­ust Ý ßtt a­ litlu steinbryggjunni, eftir henni upp tjarnarbakkann og sÝ­an ß ßkv÷r­unarsta­. Ůetta var oft hi­ tafsamasta fer­alag ■vÝ Ýsstykkin vildu velta af sle­unum.

Ůess var skammt a­ bÝ­a a­ fleiri athafnamenn Ý ReykjavÝk fylgdu Ý kj÷lfari­ og lÚtu reisa Ýsh˙s sem voru sum hver hin glŠsilegustu. Thor Jensen bygg­i eitt slÝkt ß fyrsta tug aldarinnar sem gekk undir nafninu ═sbj÷rninn og ■ˇtti miki­ skrauthřsi og var hann gagnrřndur af ■eim s÷kum fyrir bru­l. ═ Švis÷gu sinni rÚttlŠtti hann bygginguna me­ ■eim r÷kum a­ vegna ■ess a­ hann hef­i byggt äÝsh˙s ■arna rÚtt framan Ý h÷f­ingjunum ß einum fegursta sta­ Ý bŠnum,ô hef­i hann ekki geta­ hugsa­ sÚr äa­ vera svo smßsmugulegur a­ ganga frß ■vÝ eins og argasta kumbalda.ô ═sh˙sin heyra n˙ flest s÷gunni til, en tv÷ ■eirra standa enn ■ann dag Ý dag. Anna­ ■eirra er Ýsh˙si­ Her­ubrei­ sem var reist a­ FrÝkirkjuvegi 7, ßri­ 1916. SÝ­ar meir var ■ar rekinn einn ßstsŠlasti skemmtista­ur ungu kynslˇ­arinnar, Veitingasta­urinn GlaumbŠr, en Ý dag hřsir ■a­ Listasafn ═slands. Hitt var reist af ═sfÚlaginu vi­ Faxaflˇa ß ÷­rum tug aldarinnar vi­ Tjarnarbakkann og Ý dag ■ekkja ■a­ flestir undir nafninu Tjarnarbݡ.

Heimild:
Hrafn Ingvar Gunnarsson. „═staka ß Tj÷rninni“. Sagnir. TÝmarit um s÷guleg efni. 1984, bls. 94-98.

NorrŠni skjaladagurinn 13. nˇvember 2010