ForsÝ­a Lei­ari Um skjaladaginn Dagskrß Getraun Skjalas÷fnin Ve­urslˇ­ir
  • SÝ­a ˙r skřrslu HermanÝusar Jˇnssonar til amtmannsins Ý Su­uramti.
  • Ve­urlřsing ˙r skřrslunni, fyrsti hluti.
  • Ve­urlřsing ˙r skřrslunni, annar hluti.
  • Ve­urlřsing ˙r skřrslunni, ■ri­ji hluti
  • Ve­urlřsing ˙r skřrslunni, fjˇr­i hluti.

Beretning angaaende Rangarvalla Syssels
almindelige Tilstand, fra 1te Januar til
31te August 1880

15. september 1880 skrifar sřsluma­urinn Ý Rangßrvallasřslu, HermanÝus Jˇnsson, skřrslu sÝna um almennt ßstand Ý sřslunni til amtmannsins Ý Su­uramti. ═ skřrslunni er fjalla­ um ve­ur, skepnuh÷ld, gar­rŠkt, fiskvei­ar, verslun, heilsufar og slysfarir. Skřrslan er skrß­ ß forprenta­ ey­ubla­.

Skřrslur af ■essu tagi var fari­ a­ taka saman a­ undirlagi Rentukammersins Ý Kaupmannah÷fn ß 9. ßratug 18. aldar (Lovsamling V. s-483-4).

HÚr er a­allega sřndur hluti skřrslunnar, dßlkurinn me­ ver­urlřsingu frß ßrsbyrjun 1880 til loka ßg˙stsmßna­ar. Rith÷ndin er ˇvenjulega skřr og lŠsileg og ■vÝ er textinn ekki skrifa­ur upp.

═ lřsingunni kemur m.a. fra a­ ˇvenjugott ve­ur var um sumari­: „Ůß (7. mars) gekk ve­ur til hafßttar me­ hlßku og hŠgvi­ri og ˇvenjulega miklum lofthita ß ■eim ßrstÝma, allt a­ 10░ R* (12,5░ C), nokkurri ˙rkomu, ■ˇ aldrei stˇrfengri, og mß heita a­ ■a­ ver­urfar hafi haldist sÝ­an nema dagana frß 24.-29. maÝ var nor­anhvi­a me­ nŠturfrostum og kulda, ˙rkomulaust, en a­ ■vÝ afst÷­unu kom sama ve­urblÝ­an aptur, me­ sÝvaxandi lopthita, eptir sˇlarhŠkkun, svo a­ hitinn var­ allt a­ 20░ R (25░ C) um daga, og mßtti heita, ■a­ ve­rßttufar hjeldist til j˙lÝmßna­arloka.“ Eins og sjß mß Ý lřsingu sřslumanns rigndi miki­ Ý j˙lÝmßnu­i.

Samantekin lřsing sřslumanns ß ver­urfari frß ßrsbyrjun til loka ßg˙stmßna­ar er svofelld: „Ver­urßttan ß tÝmabilinu hefir ■vÝ veri­ ˇvenjulega hlř og spakvi­ras÷m, fremur vots÷m, en fram til ßg˙stmßna­ar ßrgŠzkuve­ur, Ý ßg˙stmßnu­i hefir ve­ri­ veri­ ˇhagfellt, vegna ■errileysis, og me­ k÷flum, stˇrfelldra rigninga, grasv÷xtur Ý betra lagi ß valllendi en Ý rÝrara ß mřrum.“

Athyglivert er ß hve fallegu og lipru mßli lřsing sřslumanns er. Ůar er a­ finna or­ sem ekki eru notu­ lengur. DŠmi um ■au eru or­in „deyfukenndur“ og „spakvi­rasamur“ en ■au finnast t.d. ekki Ý ritmßlssafni Or­abˇkar Hßskˇlans sem er ß netinu.

ŮŠr myndir af skřrslunni sem hÚr birtast eru hlutar af skřrslunni og ■annig til skornir a­ falli vel a­ netbirtingu.

*┴ tÝmabili var hiti mŠldur Ý Reaumurgrß­um (kenndar vi­ franska nßtt˙rfrŠ­inginn RÚaumur). ┴ reaumurkvar­a er frostmark vatns 0░ R og su­umark 80░ R (1 ░ R = 1.25 ░C).

Heimild:
Ůjˇ­skjalasafn ═slands: Su­uramt J-C1-1880.

NorrŠni skjaladagurinn 13. nˇvember 2010