Bor­alag­ir dßtar og borgardŠtur


BrÚf til Barnaverndar ReykjavÝkur frß Sigurjˇni Sigur­ssyni, l÷greglustjˇra Ý ReykjavÝk frß 8. desember 1944, me­ tilvÝsun Ý brÚf frß Ungmennaeftirlitinu ■ar sem vakin er athygli ß ■eirri hŠttu sem ste­ji a­ reykvÝskum Šskulř­ og ■ß sÚrstaklega a­ blˇmanum ˙r r÷­um ReykjavÝkurdŠtra vegna a­gangs hermanna a­ skautaÝsnum ß Tj÷rninni. ŮvÝ er lagt til a­ herm÷nnum ver­i banna­ur a­gangur a­ skautasvellinu, en nßi ■a­ ekki fram a­ ganga er mŠlst til ■ess a­ Tj÷rnin ver­i upplřst og v÷ktu­ af einkennisklŠddum l÷greglu■jˇnum. Enn fremur gagnrřnir Ungmennaeftirliti­ bandarÝska Rau­a Krossinn fyrir a­ "lokka barnungar st˙lkur til fylgis vi­ hermenn" me­ ■vÝ a­ aka ■eim til keflavÝkur ß dansleiki ß vegum samtakanna.


BrÚf til L÷greglustjˇrans Ý ReykjavÝk - SÝ­a 1

BrÚf til L÷greglustjˇrans Ý ReykjavÝk - SÝ­a 2

BrÚf til L÷greglustjˇrans Ý ReykjavÝk - SÝ­a 3

Brß­abirg­arl÷g


Me­ hernßmi Breta vori­ 1940 drˇst ═sland inn Ý hildarleik sÝ­ari heimsstyrjaldar. ═ kj÷lfar herverndarsamningsins vi­ BandarÝkin r˙mu ßri sÝ­ar fj÷lga­i herm÷nnum til muna ß landinu. Ůegar mest lÚt voru um ■a­ bil 45.000 hermenn sta­settir hÚr ß landi, en ■ß voru landsmenn Ý kringum 125.000.

Sk÷mmu eftir hernßmi­ fˇru a­ heyrast raddir Ý samfÚlaginu sem kr÷f­ust ■ess a­ Ýslenskar konur gŠtu gengi­ eftir g÷tum borgarinnar ßn ■ess a­ ver­a fyrir ßreitni af hßlfu innrßsarhersins. A­rir skelltu skuldinni ß ReykjavÝkurdŠtur sem ■ˇttu missa allan vi­nßms■rˇtt Ý nßvÝgi vi­ bor­alag­a dßtanna sem ßttu Ý v÷k a­ verjast gagnvart lauslŠtisdrˇsunum. Upp komu ■Šr hugmyndir a­ ˙tsk˙fa bŠri slÝkum konum ˙r samfÚlaginu vegna ˇßbyrgrar hßttsemi sem gŠti stefnt Ýslensku ■jˇ­erni og menningu Ý vo­a. Rß­andi hugmyndir um hreinleika ■jˇ­arinnar ur­u ■ess valdandi a­ hvatt var til rÝkisafskipta af "ßstandinu", eins og hin umdeildu samskipti Ýslenskra st˙lkna og setuli­smanna voru nefnd ß strÝ­sßrunum. Afskiptin voru rÚttlŠtt me­ ■vÝ a­ vÝsa til ■ess a­ hermannasřkin vŠri smitandi ■jˇ­fÚlagssj˙kdˇmur sem ■yrfti lŠkningar vi­. Vilmundur Jˇnsson landlŠknir var einn helsti hvatama­ur til a­ger­a af hßlfu yfirvalda og vakti mßls ß ■eirri geigvŠnlegu ■jˇ­ernislegu hŠttu sem "ßstandi­" gŠti haft Ý f÷r me­ sÚr. Hann mŠlt ■vÝ me­ a­ l÷greglan flytti lauslŠtisdrˇsirnar ß afskekkt vinnuhŠli og taldi einnig skynsamlegt a­ flytja allar 12 -16 ßra st˙lkur burt ˙r borginni.

Sumari­ 1941 var sÚrstakri ßstandsnefnd ß vegum dˇmsmßlarß­uneytis fali­ a­ gera ˙ttekt ß st÷­unni og var­ afrakstur nefndarinnar, svonefnd "ßstandsskřrsla", korni­ sem fyllti mŠlinn hjß rß­am÷nnum ■jˇ­arinnar. ═ skřrslu nefndarinnar kom m.a. fram a­ l÷greglan haf­i skrßsett n÷fn tŠplega 500 kvenna sem nefndin taldi a­ vŠru Ý nßnum samskiptum vi­ setuli­i­ og var r˙mlega helmingur ■eirra innan vi­ 21 ßrs. Vi­br÷g­in ur­u heiftarleg Ý samfÚlaginu og var mŠlst til ■ess, a­ herinn flytti inn vŠndiskonur fyrir li­smenn sÝna svo ■eir lÚtu vera a­ "seilast Ý vÚ okkar ═slendinga" eins og ■a­ var or­a­ Ý einu dagbla­anna.

═ ßrslok 1941 voru sett brß­abirg­arl÷g sem h÷f­u ■a­ markmi­ a­ draga ˙r hŠttunni ß ■vÝ a­ st˙lkur undir tvÝtugsaldri hef­u nßin samskipti vi­ setuli­smenn. Stofna­ var sÚrstakt Ungmennaeftirlit l÷greglunnar og Ungmennadˇmur sem dŠmdi unglingsst˙lkur til vistunar ß heimilum e­a hŠlum vegna lauslŠtis me­ herm÷nnum. Fj÷lmargir vinnuveitendur hˇtu­u st˙lkum brottrekstri ef ■Šr gŠfu sig a­ herm÷nnum og s÷mulei­is gaf Kvennaskˇlinn nßmsmeyjum sÝnum skřr fyrirmŠli um a­ samskipti vi­ hermenn gŠti kosta­ ■Šr brottvÝsun ˙r skˇlanum. Reynt var eftir megni a­ takmarka samgang hermanna og Ýslenskra st˙lkna ß opinberum st÷­um og mß sem dŠmi nefna sundlaugar borgarinnar sem ˙thlutu­u setuli­sm÷nnum sÚrstaka tÝma fyrir utan almennan opnunartÝma. Enn fremur var reynt a­ takmarka a­gang ungra st˙lkna a­ dansleikjum ß vegum setuli­sins og lagt var til a­ herm÷nnum yr­i banna­ur a­gangur a­ ReykjavÝkurtj÷rn.

Texti er bygg­ur ß eftirfarandi heimild: Bßra Baldursdˇttir, "This Rot Spreads lika an Epidemic". Policing Adolescent Female sexuality in Iceland during World War II. M.A.- ritger­ frß University of Maryland, College Park, 2000.


Ůetta efni er frß:
Borgarskjalasafni ReykjavÝkur

 

Athugasemdir gesta


Skrß­u athugasemd


Nafn:

Pˇstfang:
Athugasemdir:

Umsjˇn