Upphaf þjóðhátíðar. Tillaga til þingsályktunar um undirbúning ellefu hindruð ára afmælis byggðar á Íslandi árið 1974. Smellið á myndina til að skoða stærri útgáfu hennar. Þjóðhátíð 1974, 1990 F/2.
Þjóðhátíðin 1974
„Vér skulum ekki nota 1100 ára afmæli byggðar á Íslandi til þess að hætta að vera þjóð,“ sagði formaður þjóðhátíðarnefndar árið 1974, Matthías Johannessen, ritstjóri Morgunblaðsins. Þetta var andsvar hans við hugmyndum um að halda eingöngu héraðshátíðir til að minnast afmælisins en ekki stórhátíð á Þingvöllum, á þeim forsendum að ýmis ótíðindi á borð við Vestmannaeyjagos voru nýliðin og því ekkert tilefni til hátíðarhalda. Þjóðhátíðin á Þingvöllum þjónaði þeim tilgangi að styrkja þjóðernisvitund Íslendinga og minna landsmenn, ekki síst þá yngri, á menningararf sinn, að hann þarfnaðist viðhalds og varðveislu um „aldir alda“.
Hátíðarhöldin á Þingvöllum voru sunnudaginn 28. júlí. Áætlað hefur verið að meira en 50 þúsund manns hafi skundað til Þingvalla af þessu tilefni eða ríflega fjórðungur þjóðarinnar. Höfðu aldrei fleiri Íslendingar safnast saman í einu. Veðurguðirnir voru einstaklega skapgóðir við þetta tækifæri.
Fundur var settur í sameinuðu Alþingi á Lögbergi klukkan 11 árdegis og samþykkti þingheimur með 60 samhljóða atkvæðum að verja á næstum fjórum árum einum milljarði króna til gróðurverndar. Að loknum þingfundi var matarhlé en síðan hófst hátíðardagskrá á Efrivöllum, sem stóð fram undir kvöld. Halldór Laxness flutti ávarp og Tómas Guðmundsson flutti hátíðarljóð sitt. Forseti Íslands og ýmsir framámenn og gestir erlendra ríkja fluttu árnaðaróskir.